Autorem pomysłu produkcji sa­mochodu osobowego był Assar Gabrielsson, kierownik działu zbytu w fabryce łożysk tocznych SKF w Góteborgu, na początku lat dwu­dziestych. Zrealizował go on wraz ze swym wspólnikiem, Gustafem Larsonem w 1926 r. Przedsięwzięcie zostało wsparte finansowo przez SKF: VOLVO (z łacińskiego: toczę się) było początkowo chronioną

U góry: VABIS, 1897.

Z lewej: Pocztowy ambulans

SCANIA-VABIS.

nazwą towarową SKF. 26 kwiet­nia 1927 r. fabrykę Volvo AB w Góteborgu opuścił pierwszy samo­chód. Był to otwarty wóz z cztero-cylindrowym silnikiem, po którym wytwarzano już tylko limuzyny. Były one wprawdzie bardziej praco­chłonne, ale za to bardziej dosto­sowane do szwedzkich warunków atmosferycznych. W latach trzy­dziestych firma Volvo umocniła swą sławę producenta niezwykle wy­trzymałych i niezawodnych aut. W maju 1935 r. powstał dziesięcio-tysięczny samochód tej marki. W programie produkcji były auta z silnikami cztero- i sześciocylin-drowymi oraz wzrastająca liczba samochodów ciężarowych. Jeszcze podczas wojny rozpoczęto prace nad nowym typem samochodu oso­bowego, w stylu wozów amerykań­skich, jednak bardziej zwartego i technicznie dostosowanego do wymogów europejskich. Był to typ PV 444, który okazał się przebojem; w 1953 r. było to najczęściej w Szwecji kupowane auto. Jego na­stępca otrzymał określenie PV 544. Ten wytrzymały wóz odniósł wiele sukcesów w sporcie samochodo­wym. Po eksperymencie z autem sportowym z karoserią z tworzywa sztucznego (model P 1900), do pro­dukcji seryjnej wszedł P 122, tzw. AMAZON. Nazwa ta była używa­na jedynie w Szwecji. W 1959 r. zaprezentowano sportowe coupe

read comments (0)

Vagnfabrik AB w Sódertalje moż­na nazwać najstarszym szwedzkim producentem samochodów osobo­wych: już w 1897 r. powstawały tam pojazdy motorowe marki SU-RAHAMMAR. Założona w 1891 r. firma rozpoczynała swą produkcję od wagonów kolejowych. Określe­nie VABIS pochodzi od zestawienia inicjałów nazwy firmy. Naczelny konstruktor firmy, Eriksson, ekspe­rymentował z różnymi materiałami pędnymi, zanim uruchomił seryjną produkcję silnika benzynowego. Firma wytwarzała modele aut z dwu- i czterocylindrowymi silnika­mi, które nie sprzedawały się jednak najlepiej.

W 1911 r. Vabis połączył się z firmą Scania.

read comments (0)

Nazwa SAAB wywodzi się od naz­wy firmy Svenska Aeroplan AB, początkowo przedsiębiorstwa bran­ży samolotowej, którego pierwszy wyrób został zaprezentowany w maju 1940 r. Działalność firmy Saab w dziedzinie produkcji sa-

Z prawej: SAAB 93 z 1957 r.

U dołu: Sportowy SAAB SONETT, 1957.

mochodów rozpoczyna się pod ko­niec drugiej wojny światowej; firma w Linkóping szukała wówczas alter­natywy dla produkcji samolotów. Zespół 15 konstruktorów opraco­wał projekt samochodu osobowego, który otrzymał roboczą nazwę KP-92 i pojawił się po raz pierwszy w 1946 r. Była to napędzana na przednie koła dwudrzwiowa limu­zyna, której 764 cem, dwutaktowy silnik był wzorowany na DKW. Seryjną produkcję podjęto w 1949 r. w zakładzie w Trollhattan. Zaled­wie trzy tygodnie po rozpoczęciu produkcji SAAB 92 odniósł zwy­cięstwo w rajdzie Szwecji. Jesienią 1956 r. została zaprezentowana w Sztokholmie sportowa wersja SAABA pod nazwą SONETT, ba­zująca na trzycylindrowym typie 93, produkowana w niewielu egzem­plarzach. Typem 96 przeszedł Saab w 1960 r. na silniki czterosuwowe (FORD KOLN, później także TRIUMPH), w 1961 r. zastosowa­no po raz pierwszy czterobiegową skrzynię przekładniową. W 1965 r. przedsiębiorstwo funkcjonuje jako Saab Aktiebolag, a cała produkcja samochodowa jest skupiona w Trollhattan i Nykóping. Dwa lata później nastąpiła fuzja z firmą AB Scania-Vabis, jednym z wiodących wytwórców samochodów ciężaro­wych Szwecji. -* Scania produko­wała już w 1901 r. samochody oso­bowe, w 1911 r. połączyła się zaś z -> Yabisem. W 1929 r. podjęto decyzję na rzecz wyłącznej produk­cji ciężarówek i autobusów. W 1976 r. Saab zaskoczył wszyst­kich decyzją o podjęciu się dy­strybucji -> LANCII; od 1979 r. obydwa przedsiębiorstwa prowa­dzą wspólny program rozwojowy. W filii Saaba - Saab-Ana AB są sprzedawane również auta amery­kańskiego koncernu Chryslera, inna filia reprezentuje producenta trak­torów, Massey-Fergusona.

read comments (0)

Pod nazwą HELIOS były wytwa­rzane samochody w Szwajcarii i w Niemczech. Ale także w Södertälje powstało w latach 1901-1902 auto tej marki, podobne do - BERGMANNA ORIENT–EXPRESS. Później budowano tam auta na licencji amerykańskiej.

read comments (0)

Przedsiębiorstwo importowe Philip-sona (Mercedes-Benz) wytwarzało przed drugą wojną światową, bar­dzo rozpowszechnione w Skandyna­wii, samochody na licencji firm Chrysler i Dodge. Większość ele­mentów pochodziła z amerykań­skiej centrali firmy.

read comments (0)

Wytwarzany około 1910 r. ATVI-DABERG przyjął nazwę od miasta Atvidaberg, w którym wyproduko­wano ponad tuzin aut z dwucylin-drowymi silnikami. Popyt na te wo­zy był jednak niewielki i ich produk­cja nie była kontynuowana.

read comments (0)

Fabryka produkująca w Góteborgu silniki okrętowe i stacjonarne wy­tworzyła w latach 1903-1904 rów­nież kilka samochodów, sprzeda­wanych pod skrótową nazwą firmy AB Motorfabriken Góteborg. Miały one jednak jedynie lokalne zna-

read comments (0)

W Szwecji automobil spotkał się z pozytywnym przyję­ciem już po przełomie wieków. Pierwsze, doświadczalne pojazdy pojawiły się około 1897 r., a były wytwarzane przez fabrykę wagonów Vabis. Pięć lat później produkcję samochodów podjęła firma Scania w Malmó, produkująca wcześniej rowery na licencji Humbera. Po fuzji Scanii i Vabisa w 1911 r., przedsiębiorstwo skoncentrowało się wyłącznie na produkcji samochodów ciężarowych, a po drugiej wojnie światowej zajęło się też importem nie­mieckiego VOLKSWAGENA. W 1968 r. doszło do połą­czenia tej firmy z produkującym samoloty i samochody Saabem. W Szwecji, kraju wysoko uprzemysłowionym było wielu producentów samochodów, jednak dużej produkcji aut nie było nigdy. Importerzy samochodów z Malmó i Sztokholmu działali więc w korzystnych wa­runkach. Szwedzi są od dawna orędownikami walki o bezpieczeństwo jazdy: najwcześniej w szwedzkich sa­mochodach pojawiły się pasy bezpieczeństwa, najwcześ­niej obowiązywała jazda na motocyklach i motorowerach w kaskach ochronnych, jazda w dzień na światłach mijania, czy też ograniczenie do minimum dopuszczalnej ilości promili alkoholu we krwi.

Z 360 samochodami osobowymi na 1000 mieszkańców jest Szwecja bardziej zmotoryzowana niż Belgia, Włochy czy Wielka Brytania. Jeszcze dwadzieścia lat temu drogi, przede wszystkim na północy Skandynawii, pozostawiały wiele do życzenia. Wprawdzie duże trasy przelotowe i auto­strady Szwecji stały się w ostatnich czasach wzorcowe (wiodą one przez wspaniałe krajobrazowo okolice), jednak obok nich jeszcze niedawno spotykało się wiele nie utwar­dzonych, szutrowych dróg, zimą praktycznie nie do prze­bycia. Nie przez przypadek uchodzą szwedzkie samochody za ?twarde”, doskonale dostosowane są też do ekstremal­nych warunków klimatycznych. Kto uczył się jeździć sa­mochodem na bocznych szwedzkich drogach, ten ma w rę­kach dobry atut; wielu szwedzkim kierowcom wyścigowym właśnie surowe warunki drogowe ich ojczyzny umożliwiły udoskonalenie talentu do kierownicy. I to z sukcesem. Z powodu relatywnie małej własnej produkcji samochodów osobowych, ograniczającej się od dawna do dwóch marek, Szwecja należy do krajów z rynkiem otwartym na produk­cję importową. Przed 1939 r. nie było prawie europejskiej czy amerykańskiej marki samochodów osobowych, która nie byłaby dostępna na szwedzkim rynku. Dawały się tu sprzedawać nawet modele tak niekonwencjonalne, jak MERCEDES-BENZ 130 i 170 z silnikiem z tyłu czy francuskie miniauta.

Jeszcze podczas drugiej wojny światowej, tj. w czasie, gdy wielu Szwedów, ze względu na brak benzyny, jeź­dziło pojazdami napędzanymi gazem drzewnym, w zało­żonej w 1927 r. firmie Volvo powstał legendarny typ 444 (później 544). Był to samochód z niezależnym zawiesze­niem przednich kół, który parę lat później sprzedawał się dokonale także poza granicami Szwecji. Jednocześnie nasiliła się ostra walka konkurencyjna marek zagranicz­nych. O szwedzki rynek walczyli Niemcy i Brytyjczycy oraz wcześniej niż w innych europejskich krajach przystąpili do rywalizacji także Japończycy. Jednak pojemność rynku szwedzkiego nie była zaspokojona jeszcze w początkach lat osiemdziesiątych; regułą jest ponad 200 000 nowych pojazdów rocznie, przy czym na plan pierwszy wysuwa się znów wyraźnie VOLVO. Z wozów japońskich na pierwszej pozycji plasuje się MAZDA, natomiast udział niegdyś tak popularnych samochodów amerykańskich został zredu­kowany prawie do zera.

Ponad trzy miliony samochodów osobowych porusza się obecnie w Szwecji prawą stroną drogi. Przestawienie z ru­chu lewostronnego nastąpiło dopiero w 1967 r.; mimo to wszystkie samochody szwedzkie już wcześniej posiadały kierownicę po lewej stronie.

W Szwecji zachowała się duża liczba oldtimerów z czasów przedwojennych, a w latach pięćdziesiątych i sześćdziesią­tych obserwuje się wzrost zamiłowania do kolekcjono­wania ?weteranów”. Powstało wiele interesujących zbio­rów prywatnych i muzeów, powstały liczne kluby, których zbiory pojazdów świadczą o dużej różnorodności marek i typów, jakie można było kiedyś nabyć w Szwecji.

read comments (0)

Joseph Ganz - dziennikarz znany z aktywności w branży samocho­dów małolitrażowych w Niemczech i w Szwajcarii (-> RAPID). Został spadkobiercą budapeszteńskiego przedsiębiorstwa, produkującego już w 1888 r. silniki spalinowe. Węgierski wynalazca Donat Banki zlecił w 1897 r. u Ganza produkcję motocykla, po którym wytworzono pewną liczbę pojazdów trójkoło­wych.

read comments (0)

Firma Fejes Lemezmotor es gepgyar w Budapeszcie istniała w latach 1922-1929. Pod kierownictwem Jeno Fejesa, pracującego wcześniej w przedsiębiorstwie -? MAG, po­wstawały tu w dość prymitywnych warunkach proste samochody z 1,3-litrowymi, czterocylindrowymi silnikami.

read comments (0)